Petrol, petrol ürünleri, kimya fabrikaları, LPG, doğal gaz, kömür madenleri, hububat siloları, şeker fabrikaları, kereste ve mobilya fabrikaları, ekmek fırın ve fabrikaları gibi yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerle uğraşan birçok sanayi kollarında normal çalışma icabı veya arıza ve bakım gibi hallerde (gaz, toz, sıvı veya yanıcı madde buharı gibi nedenlerle) patlayıcı ortam oluşmaktadır. Elektrikli aletlerin çıkardığı kıvılcım ve ark bu ortamları tehlikeye düşürmekte ve patlamalara neden olmaktadırlar. Bu nedenlerle bu gibi işyerlerinin patlayıcı ortamlarında kullanılan elektrikli ekipmanları farklı ve özellikli olmak zorundadır.
IST İşçi Sağlığı Teçhizatı olarak, dünyaca ünlü Wolf Safety markasının Türkiye resmi distribütörü kimliğimizle, bu tehlikeli sahalarda güvenliği en üst düzeye çıkaran ileri teknoloji çözümler sunuyoruz.
Bu gibi tehlikeli ortamların tehlikesi, alınan birincil önlemlere rağmen azaltılamıyorsa, bu yerlerde ikincil önlem olarak güvenle kullanılabilen elektrikli ekipmanlar tercih edilmek zorundadır. Bu özellikli elektrikli ekipmanlara Ex-proof elektrikli ekipmanlar adı verilmektedir. Wolf markalı ex-proof aydınlatma sistemleri, bu ikincil önlemlerin en kritik halkasını oluşturur.
"Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı nitelikteki gaz, toz veya buharın hava ile karışarak patlayıcı kıvama geldikleri yerlere patlayıcı ortam denir. Patlayıcı ortam oluşması ve tehlike yaratabilmesi için üç unsurun bir araya gelmesi gerekir.
- Patlayıcı madde; Patlayıcı, parlayıcı ve yanıcı gaz, buhar veya toz B: Hava (Oksijen) C: Enerji; Patlamayı ateşleyecek bir kıvılcım veya güç kaynağı.
Bu enerji şu şekillerde meydana gelebilir: Elektrik ark ve kıvılcımı, sıcak yüzeyler (statik ısı ile patlama), mekanik sürtünme ile çıkan kıvılcım, her nevi statik elektriklenme, açık alev sıcak gaz ve akkor haldeki parçacıklar, adiyabatik basınç (şok dalgası), yıldırım düşmesi ve elektrikli hava şartları, parazit akım, ultrasonik ses dalgaları, radyo dalgaları, mikro dalgalar, kızılötesi ışık, görünür ışık (dalga boyu 770nm ile 390nm arası elektromanyetik dalgalar), ultraviyole ışınları, röntgen ve gama ışınları, bazı kimyasal reaksiyonlar.
Patlayıcı ortamlar aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir.
- Gaz-Hava karışımı
- Buhar-Hava karışımı
- Toz-Hava karışımı
PATLAYICI ORTAMLARDA BÖLGE VE GAZ SINIFLANDIRMALARI
Patlayıcı ortamlar tehlike derecesine göre sınıflara ayrılmıştır. Patlayıcı ortamları sınıflara ayırmada iki görüş hakimdir. İlki kömür sanayide öncü olan Batı Avrupa Görüşü (Zone sistemi), ikincisi petrol sanayide öncü olan Kuzey Amerika Görüşüdür (Division sistemi).
Batı Avrupa görüşü IEC (International Electrical Commission) ile aynıdır. Kuzey Amerika ülkeleri hariç tüm Dünya ülkeleri Zone sistemi etrafında birleşmiştir. Zone ‘ların tarifleri IEC 60079-10 standardında yapılmıştır. Wolf Safety ürünleri, özellikle en zorlu Zone 0 ve Zone 20 bölgeleri için özel sertifikasyonlara sahiptir.
Zone 0 (Çok Tehlikeli) İçinde gaz, buhar veya buğu halinde yanıcı maddelerin havayla karışımından meydana gelen patlayıcı gaz ortamının devamlı veya çok uzun süreli veya sıklıkla bulunduğu bölgedir. Patlayıcı madde taşınan kapların içi ve patlayıcı işleyen aparatların iç kısımları gibi yerler bu gruba girer. Wolf'un Zone 0 uyumlu ex-proof el feneri modelleri bu alanlar için birincil tercihtir.
Zone 1 (Tehlikeli) İçinde gaz, buhar veya buğu halinde yanıcı maddelerin havayla karışımından meydana gelen patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada ara sıra bulunduğu bölgedir. Zone 0 ’ın yakın çevresi, patlayıcı madde pompa istasyonları, vana ve klape yakınları gibi yerler bu gruba girer.
Zone 2 (Az Tehlikeli) İçinde gaz, buhar veya buğu halinde yanıcı maddelerin havayla karışımından meydana gelen patlayıcı gaz ortamının normal çalışmada ara sıra bulunması ihtimalinin zayıf olduğu, eğer bulunursa sadece çok kısa süreyle devam ettiği bölgedir.
Avrupa standartlarına göre tozlar için ayrı bir Zone tarifi yapılmış olup, gaz ve buharların aynısıdır. (Zone 20, 21 ve 22).
Avrupa normları, gazların sınıflandırılmasında maden ile diğer sanayi dallarını ayırmıştır.
- PATLAMA GRUBU I : Metan, Madenler (Wolf ürünleri bu grupta M1 ve M2 sertifikalıdır)
- PATLAMA GRUBU IIA : Propan, bütan, aseton vb.
- PATLAMA GRUBU IIB : Etilen, hidrojen sülfit vb.
- PATLAMA GRUBU IIC : Hidrojen, Asetilen ve karbon di sülfit (En hassas grup)
SICAKLIK SINIFLANDIRMALARI
Patlayıcı gazların en başında, doğal gaz, evlerde kullanılan LPG ve kaynak işlerinde kullanılan hidrojen ve asetilen gazları gelir. Bu gazlar hava ile karıştıklarında patlayıcı hale gelirler ve herhangi bir tetikleme ile (kıvılcım) patlayabilirler.
Katı maddeler ya da tozların, havanın oksijeni ile karışımı mümkündür. Toz patlamaları, gaz patlamalarından çok daha tehlikeli ve tahrip edicidirler. Isı gruplarının elektrikli ekipmanların çalışabildikleri ortam sıcaklığı ile ilişkisi yoktur. Bu ısı değerleri ekipmanların maksimum yüzey sıcaklıklarıdır. Wolf Safety'nin yüksek teknolojili LED çözümleri, $T4$ ve hatta $T6$ gibi en güvenli sıcaklık sınıflarını karşılayarak ortamın ısınmasını engeller.
ATEX 100a ‘YA GÖRE EX-PROOF EKİPMANLARDA GRUPLANDIRMA
Ekipman Grubu
- Grup I; Maden sanayini kapsamaktadır. Kömür tozu var ise 150 °C, yok ise 450 °C olabilmektedir.
- Grup II; Maden sanayi dışındaki sanayi kollarını kapsar. Zone 0, 1 ,2 ortamlarında farklı kategorilerde alet kullanılır.
Ekipman Kategorisi (Sanayi)
- KATEGORİ 1G veya 1D; Zone 0 veya Zone 20 ortamlarında çalışabilir. (Wolf'un en üst düzey korumalı ürünleri bu kategoridedir).
- KATEGORİ 2G veya 2D; Zone 1 veya Zone 21 ortamlarında çalışabilir.
- KATEGORİ 3G veya 3D; Zone 2 veya Zone 22 ortamlarında çalışabilir.
YABANCI MADDE GİRİŞİNE KARŞI IP KORUMASI
Wolf Safety ürünleri genellikle IP67 veya IP68 koruma sınıfına sahiptir. Bu, alet içerisine toz dahi giremeyeceği (6) ve su içerisine daldırıldığında bile (7/8) koruma sağlayacağı anlamına gelir. IST olarak sunduğumuz ex-proof kafa lambası ve el lambası modelleri bu yüksek koruma standartlarını karşılar.
ATEX YÖNETMELİĞİ VE İŞARETLEMELERİN ANLAMLARI
ATEX, "Patlayıcı Atmosferler" anlamına gelir. ATEX sertifikalı ürünlerde "Ex" sembolü bulunur. Wolf ürünleri hem ATEX hem de uluslararası geçerliliğe sahip IECEx sertifikasyonu ile donatılmıştır.
EX-PROOF AYDINLATMA EKİPMANLARI
Gaz, toz veya yanıcı madde buharı gibi nedenlerle patlama riski olan tehlikeli atmosferlerde bakım veya geçici olarak çalışılacak durumlarda ortamın aydınlatılması gerekmektedir. Normal aydınlatma ekipmanlarının çıkardığı kıvılcım ve ark bu ortamları tehlikeye düşürmekte ve patlamalara neden olabilmektedir.
Wolf Safety’nin ex-proof aydınlatma ekipmanları, patlamayı ateşleyecek bir kıvılcımı ortadan kaldırarak iş kazalarını önlediği gibi, yüksek lümenli ışık gücüyle çalışma süresini azaltıp verimliliği artırır.
PATLAMA RİSKİ OLAN ATMOSFERLERDE GEÇİCİ EX-PROOF AYDINLATMA ÇÖZÜMLERİ
Bu atmosferlerde Ex-proof özel aydınlatma sistemleri ile ortam ve çalışma noktasını ayrı ayrı aydınlatılmalıdır. IST bünyesindeki Wolf Safety çözümleri şunları kapsar:
Ortam Aydınlatma Işıkları (Wolf LED Floodlite) – Belirli bir çalışma alanının genelini aydınlatmak için kullanılan LED sistemleridir. Seri olarak bağlanabilirler. Wolf LinkEx™ serisi, ATEX fiş ve prizlere sahiptir ve Zone 1/2 bölgelerinde kesintisiz ışık sunar.
Çalışma Noktası Aydınlatmaları (Wolf Handlamps) – İş yapılan ortamın daha net görülmesi için kurulan aydınlatma düzenekleridir. Wolf'un ultra hafif LED kafa lambaları ve el fenerleri bu gruptadır.
Transformatör (Wolf Transformers) – Ana güç hattından gelen voltajı 24V gibi güvenli seviyelere çeviren ex-proof ünitelerdir. GRP veya Paslanmaz Çelik kasa olarak Wolf kalitesiyle sunulur.
Wolf Turbolite (Havayolu Aydınlatma) – Elektrik olmayan veya elektriğin çok riskli olduğu yerlerde basınçlı hava ile çalışan, Wolf'un patentli ve dünyaca ünlü bir çözümüdür.
EX-PROOF AYDINLATMALARDA LED IŞIKLARIN AVANTAJLARI
Wolf Safety aydınlatma ekipmanlarında kullanılan modern LED teknolojisi, eski teknolojilere göre devrim niteliğinde avantajlar sunar:
- LED ürünler Ex-proof alanların %95 ‘ini kapsayacak şekilde Zone 1 ve 2 olarak belgelendirilmiştir.
- LED ışıklar beyaz ve daha geniş bir alanı aydınlatarak daha iyi bir aydınlatma sağlarlar.
- Wolf ürünleri düşme ve çarpmalara karşı ultra dayanıklıdır.
- 60.000 saate kadar çalışabilirler (yaklaşık 6,8 yıl). Bu süre zarfında bakım maliyeti neredeyse sıfırdır.
- Çok daha düşük enerji sarfiyatı ile bir kaynağa daha çok lamba bağlanabilir.
TÜRKİYE ‘DE MEVZUAT VE DİSTRİBÜTÖRÜN ÖNEMİ
Türkiye’de "Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (94/9/AT)" yürürlüktedir. Bu yönetmelik gereği, tesislerin sadece sertifikalı ürün kullanması değil, bu ürünlerin orijinal yedek parça ve teknik destekle sürdürülebilir olması gerekir.
IST İşçi Sağlığı Teçhizatı, Wolf Safety'nin Türkiye resmi distribütörü olarak tüm bu yasal süreçlerde teknik danışmanlık ve orijinal ekipman desteği sağlamaktadır. Tesisinizin güvenliğini dünya lideri bir marka ve yerel uzmanlıkla korumak için IST Ex-Proof Aydınlatma Ürün Sayfasını ziyaret edebilir veya uzman ekibimize danışabilirsiniz.
Yazar: Doruk TÜRKUÇAR, IST Safety Ltd. Kaynak: EXPROOF, Mustafa Kemal Sarı, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası / Wolf Safety Technical Data.
Yorum Yap